Door Freek Marks, Head of Technology Digital Industries, Siemens Nederland

De mondiale samenleving heeft de afgelopen jaren meer disrupties gezien dan ooit tevoren. Digitalisering zorgt voor wendbaarheid en veerkracht in tijden van schaarste op alle fronten, maar leidt ook tot nieuwe kwetsbaarheden. Het is geen luxe, maar noodzaak om cybersecurity onderdeel te laten uitmaken van iedere bedrijfsstrategie en zodoende digitale waardeketens te beschermen.

Onder meer COVID-19, geopolitieke conflicten, verstoringen in de logistieke ketens alsmede stijgende kosten, krapte op de arbeidsmarkt en gevolgen van klimaatverandering hebben in korte tijd geleid tot verstoringen in industriële processen en wereldwijde waardeketens. Toch is de economie niet geheel tot stilstand gekomen. Digitalisering speelde hier in een cruciale rol in, maar niet in de minste plaats had de flexibiliteit van de mens hier een belangrijk aandeel. Zo kon er in veel sectoren gedurende de COVID-19 lockdowns vanuit huis worden doorgewerkt. Digitale kaarten van fysieke transportroutes hielpen verladers alternatieven te vinden voor het door de Evergreen geblokkeerde Suezkanaal. Engineers konden met simulatiesoftware alvast nieuwe ontwikkelingen testen zonder dat het materiaal om fysieke prototypes te bouwen aanwezig hoefde te zijn. Ondertussen krijgen we met behulp van digitale meettechnologie steeds meer inzicht in ons energieverbruik, waardoor we duurzamer kunnen omgaan met de schaarse natuurlijke hulpbronnen.

Industry 4.0
In de industrie wordt naar digitalisering verwezen met de term ‘Industry 4.0’. We zien waardeketens momenteel over de volle breedte van de industrie versneld digitaliseren. In digitale productieomgevingen, zogenoemde ‘smart factories’, zijn operationele (productie-) systemen gekoppeld met IT-oplossingen. Binnen dit Industrial Internet of Things (IIoT) kan data uit de productieomgeving geanalyseerd worden om processen sneller, efficiënter en duurzamer te maken. Men kan deze data ook benutten om storingen te voorspellen en via preventief onderhoud de uptime van machines te maximaliseren. Daarnaast helpt data-gestuurd ontwikkelen en produceren nieuwe oplossingen, waar de samenleving behoefte aan heeft, versneld naar de markt te brengen.

Cybersecurity is noodzaak
De transformatie naar een smart factory is tijds- en kostenintensief, maar bedrijven kunnen klein beginnen en stapsgewijs uitbreiden. Steeds meer industriële spelers beginnen de voordelen hiervan in te zien. Data als output van systemen vormt dan ook de input om systemen te verbeteren. Met de komst van onder meer 5G, nog krachtigere cloud-omgevingen, edge-technologie en Artificial Intelligence zullen de kansen in de toekomst alleen maar toenemen. Dit alles onder één voorwaarde: de cybersecurity moet geborgd zijn, zoals ook te lezen is in de Siemens whitepaper ‘Cybersecurity en Operationele Technologieën (OT)’. In een digitale economie is cybersecurity voor bedrijven geen nice-to-have, maar essentieel om grip te houden op hun data en intellectueel eigendom.

Bewustzijn versterken
Vooraanstaande technologieleveranciers nemen cybersecurity standaard op in hun systemen, en zo ook Siemens. Maar dat alleen volstaat niet om digitale waardeketens te beschermen. Sterke wachtwoorden instellen, niet willekeurig op linkjes klikken, gebruikersrechten vastleggen: het is de mens die het moet doen en vooral vanuit een gezamenlijk perspectief. Daarmee is bewustmaking van medewerkers voor iedere organisatie van het grootste belang. In ons huidige economische landschap zou cybersecurity onderdeel moeten zijn van iedere bedrijfsstrategie. Men kan het technisch nog zo goed voor elkaar hebben, maar de mens maakt het verschil. Regelgeving, waaronder de Europese richtlijn NIS 2, kan helpen dit bewustzijn te versterken. Hoewel de details nog niet exact bekend zijn, zullen meer bedrijven in de toekomst aan hogere cybersecurity eisen moeten voldoen.

Ketensamenwerking
Daarbij blijft gedragsverandering essentieel op weg naar een veilige, digitale samenleving. Cyberincidenten leiden vaak tot grote onrust en paniek. Toch zijn bedrijven uit angst voor reputatieschade vaak niet geneigd informatie te delen als ze gehackt zijn. Hier is meer transparantie vereist. Samenwerking binnen digitale ecosystemen maakt van cybersecurity een ketenverantwoordelijkheid. Juist door open te praten over cyberincidenten kunnen organisaties van elkaar leren en de keten versterken.

Waardegerichte inkoopstrategie
Tot slot zal in veel bedrijven de inkoopstrategie naar een hoger niveau moeten. Jarenlang zijn op grote schaal goederen en diensten ingekocht op basis van de laagste prijs. In de toekomst wordt de waarde die een leverancier toevoegt steeds belangrijker. Wat doet diegene bijvoorbeeld om de cybersecurity te borgen? Heeft diegene beleid voor een duurzame omgang met mensen en (natuurlijke) hulpbronnen? Hoe borgt diegene leveringszekerheid? In de afgelopen decennia is productie op grote schaal naar Azië verschoven. We merken nu dat dit ook tot afhankelijkheid heeft geleid. Veel sectoren hebben nog steeds last van de ontregelde supply chains als gevolg van de lockdowns. Inkopers gaan dan ook steeds meer inzien dat het verstandiger is om weer meer productiecapaciteit dichter bij huis in te kopen. Nieuwe technologische ontwikkelingen zoals digital twins en 3D-printing openen perspectieven om wellicht weer een deel van de productie terug te halen naar Europa. Eens te meer een voorbeeld van de wijze waarop digitalisering een gamechanger kan zijn in de omgang met steeds nieuwe disrupties. En daarmee ook een dringend appel om nog meer na te denken over, en samen te werken op, het gebied van cybersecurity. Hierbij is een belangrijke rol weggelegd voor onze overheid. Het analyseren en delen van data schept enorme kansen voor de economie met cybersecurity als de conditio sine qua non.

Ilse Gülsen-Stroo, Manager Innovation & Digital Business, Siemens Nederland, is mede-auteur van het artikel.

Bent u geïnteresseerd om lid te worden van de ICC Digital Economy commissie? Neem dan contact op met Geoffroy Feij, feij@icc.nl.